Samotność jest gorsza od śmierci, z każdym rokiem rozumiem to coraz lepiej. Gdy zaczynałam studia w Krakowie, spędzałam dużo czasu sama ze sobą. Odkrywanie kawiarni, księgarni, bibliotek w pojedynkę było dla mnie zaskakująco łatwe i naturalne. Dziś samotność nie ma w sobie nic z tamtej lekkości. W tamtym czasie w moje ręce trafiła też pierwsza książka Charlesa Bukowskiego. Czytałam z ciekawością i bez oczekiwań nie wiedząc z kim mam do czynienia i czego mogę się spodziewać. Byłam przyzwyczajona do poprawnych, wzniosłych treści, tymczasem zderzyłam się z prostym, wulgarnym językiem, który szokował, ale równocześnie dawał do myślenia i pozwalał maksymalnie zbliżyć się do głównego bohatera. Kim był Charles Bukowski i dlaczego warto poznać jego twórczością?
Kim był Charles Bukowski?
Alkoholik, outsider, kobieciarz, który nie potrafił kochać — a mimo to pisał o miłości z niezwykłą lekkością. Zepchnięty na margines, pogodzony z przegraną, dryfował przez życie bez złudzeń, z językiem ostrym jak brzytwa. Nie udawał nikogo i nie aspirował do niczego — nie gonił za sukcesem, nie wpisywał się w żaden system. Pisał, bo tylko to pozwalało mu przetrwać.
Charles Bukowski przyszedł na świat 16 sierpnia 1920 roku w niemieckim Andernach. Jego matka była Niemką, ojciec — Amerykaninem polskiego pochodzenia. Gdy miał trzy lata, rodzina przeniosła się do Los Angeles, miasta, w którym marzenia splatają się z brutalną rzeczywistością. Studiował dziennikarstwo, ale uczelnia szybko przestała go interesować. Zrozumiał, że w świecie akademickim nie ma miejsca, by pisać o prawdziwym życiu. W wieku 24 lat spakował się i wyszedł z domu, do którego już nigdy nie wrócił. Utrzymywał się z dorywczych zajęć, wynajmował obskurne pokoje i szukał ukojenia w alkoholu. To właśnie z brudnych barów i zapomnianych miejsc zbudował tło swojej literatury. Alkohol był jego codziennym kompanem, podobnie jak wyścigi konne, kobiety i niekończące się próby zrozumienia własnego gniewu.
Jego życie prywatne było tak chaotyczne, jak jego proza. W 1957 roku poślubił pisarkę Barbarę Frye — małżeństwo przetrwało dwa lata. W 1964 roku urodziła się jego córka, Marina Louise Bukowski ze związku z Frances Smith. Kolejny rozdział jego życia rozpoczął się w 1976 roku, gdy poznał Lindę Lee Beighle — kobietę, przy której w końcu odnalazł chwilowy spokój. Po dziewięciu latach zalegalizowali związek. Większość życia Bukowski spędził w San Pedro. Tam przeżywał swoje wzloty i upadki, tam pisał, pił i kochał, aż w końcu to właśnie w tym mieście zamknął swój ostatni rozdział.
Twórczość Bukowskiego
Nie trzeba być trzeźwym, żeby być zdyscyplinowanym. Choć świat widział Bukowskiego jako lesera, pijaka i włóczęgę, pod maską cynizmu i prostactwa miał w sobie wrażliwość i wytrwałość niczym bokser, który przyjmuje ciosy, a mimo to wciąż wraca na ring. Trzeba mieć nerwy ze stali, by przez dwadzieścia lat patrzeć, jak redakcje odsyłają twoje teksty, a mimo to każdego dnia siadać do pisania i wierzyć w swoją twórczość.
Jako poeta zadebiutował w połowie lat 40., lecz literacki świat poznał go dopiero w 1971 roku, kiedy ukazała się jego pierwsza powieść Listonosz, opowiadająca o czasach pracy na poczcie. Kolejne książki utwierdziły jego pozycję jako jednego z najbardziej niepokornych głosów współczesnej literatury. Łącznie Bukowski wydał kilkadziesiąt zbiorów wierszy, powieści i opowiadań, budując własny, niepowtarzalny świat.
W 1987 roku światło dzienne ujrzał film Ćma barowa oparty na twórczości Charlesa Bukowskiego, który sam napisał do niego scenariusz. W rolę Henry’ego Chinaskiego wcielił się Mickey Rourke, u jego boku pojawiła się Faye Dunaway. Sam pisarz wystąpił w filmie jako statysta, siedząc przy barze i popijając piwo, podczas gdy Chinaski poznaje Wandę.
Bukowski zasłynął swoim surowym i bezkompromisowym stylem pisania. Na kartach powieści przelewał życie z marginesu społecznego — opisywał picie, seks, hazard, miłość, nieudane związki i nieustanne poszukiwanie sensu. Perypetie Henry’ego Chinaskiego, głównego bohatera jego książek, czerpią wprost z doświadczeń samego pisarza. Szorstkie, nieocenzurowane historie, naznaczone trudnym dzieciństwem i nałogami, zyskały niezwykłą moc i uznanie czytelników.
Wielką siłą Bukowskiego była zdolność tworzenia postaci. Postać Henry’ego Chinaskiego, często utożsamiana z samym autorem była tak niepowtarzalna, że stała się inspiracją do stworzenia psychologicznego portretu Hanka Moody’ego w serialu Californication. Jego twórczość poruszała też muzyków — Tom Waits wielokrotnie podkreślał, że wiersze pisarza były dla niego ważnym źródłem inspiracji.
Życie jako inspiracja
Przygotuj się na literacki cios bez cenzury i bez kompromisów. Jeżeli liczysz na piękną opowieść zakończoną happy endem, pod żadnym pozorem nie czytaj Bukowskiego. Jesteś blisko głównego bohatera i czujesz to wszystko bardzo wyraźnie, jakbyś stał/a obok niego w barze, gdzie powietrze pachnie tanim alkoholem i papierosowym dymem. Widzisz, jak siedzi w zagraconym pokoju, otoczony pustymi butelkami po tanim winie. Słyszysz stukot maszyny do pisania i Bethovena w tle, który nijak nie pasuje do tego miejsca.
Nie każdy polubi się z Charlesem — prosty, wulgarny język, brutalna szczerość, ale także dużo ironii, dowcipu oraz wrażliwości. Jego twórczość to jednak coś więcej niż opowieści o życiu na marginesie społecznym, to historie o miłości, relacjach i sensie życia.
Charles Bukowski opublikował ponad 60 książek, w tym powieści, zbiory opowiadań, poezję oraz eseje. Poniżej znajdziesz listę pozycji, które zostały wydane w Polsce.
- „Listonosz” — najbardziej autobiograficznej powieści Bukowskiego. Opowieść o codziennej pracy, rutynie i przetrwaniu w świecie pełnym ograniczeń, przedstawiona w surowym, bezkompromisowym stylu.
- „Faktotum” — Chinaski dryfuje między dorywczymi pracami, kobietami i butelką taniego wina, szukając sensu w codziennym chaosie. Surowa, gorzka, ale miejscami zabawna powieść o człowieku, który nie potrafi dopasować się do społeczeństwa.
- „Kobiety” — brutalna, szczera i bez złudzeń opowieść o miłości i relacjach. Bukowski opisuje je po swojemu — z humorem, wulgarnie, czasem seksistowsko, ale zawsze prawdziwie.
- „Z szynką raz” — to najbardziej osobista i poruszająca powieść Bukowskiego — literacki powrót do dzieciństwa i młodości Henry’ego Chinaskiego. Autor prowadzi czytelnika przez brutalny świat dojrzewania w Ameryce lat 30. i 40., w cieniu Wielkiego Kryzysu. To opowieść o chłopcu wychowywanym przez przemocowego ojca, pełna bólu, upokorzeń i samotności, ale też rodzącej się pasji do pisania.
- „Hollywood” — Bukowski opowiada o sobie jako pisarzu, który nieoczekiwanie trafia do świata filmu. Powieść powstała na kanwie jego doświadczeń związanych z pisaniem scenariusza do filmu „Ćma barowa”. Pokazuje absurd, sztuczność i komiczne kontrasty świata filmu, w którym outsider stara się odnaleźć swoje miejsce.
- „Szmira” — autoironiczny hołd dla pisarstwa, które było dla niego jednocześnie wybawieniem i przekleństwem. Ostatnia powieść Bukowskiego, napisana tuż przed jego śmiercią.
Zbiory opowiadań
- Historie o zwykłym szaleństwie (Tales of Ordinary Madness)
Zbiór opowiadań ukazujących życie na marginesie społecznym, pełne absurdu i czarnego humoru. - Kłopoty to męska specjalność (Hot Water Music)
Opowiadania o codziennych perypetiach ludzi z marginesu, ukazujące ich walkę o przetrwanie i sens życia. - Fragmenty winem poplamionego notatnika (Run with the Hunted)
Zbiór opowiadań i felietonów, w których Bukowski dzieli się swoimi przemyśleniami i doświadczeniami. - Dzwon nie bije nikomu (Screams from the Balcony)
Zbiór opowiadań publikowanych w prasie w latach 1948–1985, głównie w autorskiej rubryce Bukowskiego „Zapiski starego świntucha”.
Zbiory poezji
- Miłość to piekielny pies. Wiersze z lat 1974–1977 (Love is a Dog from Hell) — poezja o miłości, seksie, samotności i frustracjach.
- Płonąc w wodzie, tonąc w ogniu. Wiersze z lat 1955–1973 (Burning in Water, Drowning in Flame) — retrospektywny przegląd prawie dwudziestoletniego dorobku poetyckiego Bukowskiego.
- Światło błyskawicy za górą (The Flash of Lightning Behind the Mountain) — wiersze z późnego okresu życia Bukowskiego, pełne refleksji i mroku.
- Z obłędu odsiać słowo, wers, drogę: nowe wiersze (Sifting Through the Madness for the Word, the Line, the Way). Zbiór nowych wierszy, do tej pory niepublikowanych, przygotowanych do druku przez poetę.
- O kotach (On Cats) — surowe, a zarazem czułe i zabawne spojrzenie na relacje między kotami i ludźmi.
- O piciu (On Drinking) — refleksje Bukowskiego na temat alkoholu, jego roli w jego życiu i twórczości.
- O miłości (On Love) — zbiór esejów i refleksji na temat miłości, jej różnych oblicz i znaczenia w życiu człowieka.